Kat neydi?
8'i 1 ile, 2 ile, 3 ile, 4 ile … çarparsın ve bu hiç bitmez. Böyle bulunan sayılara 8'in katları denir.
8'in katlarının en küçüğü 8'in kendisidir, çünkü 8 × 1 = 8.
Katları bulmak için 8'i 1, 2, 3, 4 … ile çarparız; 0 ile çarpmayız.
Çarpan neydi?
64 ÷ 8 = 8 ve kalan 0'dır. Kalan 0 olunca "8 sayısı 64'ü kalansız böler" deriz.
64'ü kalansız bölen sayılar şunlardır: 1, 2, 4, 8, 16, 32 ve 64. Bu sayılara 64'ün çarpanları denir. Çarpanlara bölen de denir.
Sayıları 1'den başlayarak dene. 8'e gelince durabilirsin, çünkü 8 × 8 = 64.
8'den büyük her çarpan, 8'den küçük bir sayıyla çarpılınca 64 eder. O küçük sayıyı zaten denemiştin ve büyüğünü de o zaman bulmuştun. Örneğin 4'ü bulunca 16'yı, 2'yi bulunca 32'yi de bulmuştun.
Çarpan mı, kat mı?
4 ile 64'ü düşün. 4 sayısı 64'ü kalansız böler. Bu yüzden 4 sayısı 64'ün çarpanıdır.
4 × 16 = 64 olduğu için 64 sayısı 4'ün katıdır.
Kendine şunu sor: Aradığım sayı elimdeki sayıyı kalansız mı bölüyor, yoksa elimdeki sayıyı bir sayıyla çarpınca mı çıkıyor? İlki çarpandır, ikincisi kattır.